WIELCY KRESOWIACY - MICHAŁ WOŁŁOWICZ
18 CZERWCA 1806 ROKU W PORZECZU K. SŁONIMIA. URODZIŁ SIĘ MICHAŁ WOŁŁOWICZ HERBU BOGORIA SZLACHCIC, HRABIA, DZIAŁACZ NIEPODLEGŁOŚCIOWY I EMIGRACYJNY, POWSTANIEC LISTOPADOWY,
Był synem Kazimierz Wołłowicz i Maria Felkerzamb. Kształcił się w szkołach na Litwie, a następnie studiował na Uniwersytecie Wileńskim. Już w młodości zetknął się z ideami patriotycznymi i niepodległościowymi.
Po wybuchu powstania listopadowego w 1830 r. porzucił rodzinny majątek i narzeczoną Kasyldę, aby wstąpić do wojska powstańczego. Walczył w korpusie generała Antoniego Giełguda na Litwie, był adiutantem generała Szymanowskiego, a później służył także w Legii Litewsko-Ruskiej. Otrzymał stopień kapitana. Po upadku powstania udał się na emigrację do Francji, gdzie związał się demokratyczną emigracją niepodległościową. Był członkiem Towarzystwa Demokratycznego Polskiego oraz ruchu Karbonariuszy. Zaangażował się w przygotowania wyprawy płk. Józef Zaliwski, której celem było wzniecenie nowego powstania przeciw Rosji.
Na początku 1833 r. wrócił potajemnie na ziemie litewsko-białoruskie. Otrzymał zadanie organizacji powstania w okręgu nowogródzko-słonimskim. Wraz z por. Józefem Jackiewiczem próbował stworzyć oddział partyzancki, opierając się głównie na chłopach z okolic rodzinnego Porzecza. Jego oddział liczył około dziesięciu osób. Była to jedna z nielicznych grup, które rzeczywiście podjęły działania zbrojne podczas wyprawy Zaliwskiego.
W maju 1833 r. został schwytany przez władze rosyjskie w okolicach Słonimia. Po śledztwie skazano go na śmierć. Egzekucję wykonano publicznie w Grodnie 2 sierpnia 1833 r. w obecności wielotysięcznego tłumu. Według świadków zgromadzeni mieszkańcy zachowali podczas egzekucji całkowite milczenie, okazując w ten sposób szacunek dla skazańca. Michał Wołłowicz stał się symbolem poświęcenia dla sprawy niepodległości.
13 maja 1833 roku został ujęty przez Rosjan w okolicach Słonimia.
Michał Wołkowicz zmarł . 4 lipca 1833 w Grodnie.
Jego przyjaciel, poeta Michał Chodźko, poświęcił mu poemat „Dziesięć obrazów z wyprawy do Polski”, dedykowany „przyjacielowi i towarzyszowi” straconemu za udział w wyprawie 1833 roku.
Michał Wołkowicz. Autor: Nitano. Żródło Polpna.pl. Domena publiczna