WIELCY KRESOWIACY - ZYGMUNT WRÓBLEWSKI
16 KWIETNIA 1888 ROKU ROKU W ZMARŁ ZYGMUNT WRÓBLEWSKI – FIZYK, KTÓRY WSPÓLNIE Z KAROLEM OLSZEWSKIM JAKO PIERWSZY W HISTORII SKROPLIŁ TLEN I AZOT.
Wybitny uczony, wielki Polak, człowiek oddanym pracy dla dobra nauki i ojczyzny. W trudnych czasach zaborów rozwijał badania na najwyższym światowym poziomie przyczyniając się do budowania prestiżu polskiej nauki. Jego życie było przykładem odwagi, determinacji i bezgranicznego poświęcenia dla wiedzy. Jest symbolem naukowej pasji i dowodem na to, że polscy uczeni potrafili i potrafią zmieniać świat.
Zygmunt Wróblewski urodził się 27 października 1845. Był jednym z jedenaściorga dzieci radcy prawnego Antoni Wróblewskiego i Karoliny z domu Mańkowska. Matka wychowała dzieci w duchu miłości do Ojczyzny. W 1862 roku Zygmunt ukończył ze srebrnym medalem gimnazjum w Grodnie. Nie skorzystał z pierwszeństwa przy ubieganiu się o stanowisko w służbie państwowej i podjął studia na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Uniwersytetu św. Włodzimierza w Kijowie. Kilka miesięcy później dołączył do powstańców styczniowych. Po upadku powstania został aresztowany i zesłany do Tomska na Syberię. Wrócił z zesłania po sześciu latach, bez możliwości kształcenia się z poważną choroba oczu. By ratować wzrok i móc studiować, wyjechał do Berlina. Tam przeszedł dwie operacje oczu. Po dwóch latach pobytu w Niemczech w Monachium uzyskał tytuł doktora za pracę z zakresu elektryczności.
Podróżując po Europie nawiązał szerokie kontakty z naukowcami. W 1880 roku został członkiem Akademii Umiejętności. Kiedy Uniwersytet Jagielloński zaproponował mu objecie katedry fizyki przybył do Krakowa podjął się tego wezwania. Tu zaprzyjaźnił się z Karolem Olszewskim, z którym w 1883 roku dokonał pierwszego na świecie skroplenia tlenu i azotu. Kolejnym osiągnięciem profetów było zestalenie dwutlenku węgla i alkoholu.
25 marca 1888 roku podczas pracy w laboratorium w gmachu Collegium Physicum rozlał sobie na ubranie zawartość lampy naftowej.
Zygmunt Wróblewski zmarł w wyniku oparzeń 16 kwietnia 1888 roku w wyniku 43 lat. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim, W 2018 jego szczątki przeniesiono do Panteonu Narodowego w krypcie kościele świętych Piotra i Pawła w Krakowie.
Zygmunt Wróblewski to postać wyjątkowa w historii polskiej nauki – uczony, który swoją pracą i pasją zapisał się na trwałe w dziejach fizyka.
Fot: autor nieznany, domena publiczna