WIELCY KRESOWIACY - ALEKSANDER PRYSTOR
2 STYCZNIA 1874 ROKU W WILNIE URODZIŁ SIĘ ALEKSANDER PRYSTOR – POLITYK, PREMIER, MARSZAŁEK SENATU, BLISKI WSPÓŁPRACOWNIK JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO. ARESZTOWANY PRZEZ NKWD. ZMARŁ W SZPITALU WIĘZIENNYM NA BUTYRKACH W MOSKWIE W 1941 ROKU.
Był synem maszynisty kolejowego Feliksa i Marii z Olejników. Maturę uzyskał w Wilnie w 1894 roku w II Gimnazjum. Sześć lat później ukończył studia w Moskwie na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Cesarskiego Uniwersytetu Moskiewskiego. Dalej kontynuował naukę na naukę na studia lekarskich na Uniwersytecie w Dorpacie. Z braków finansów latem 1902 roku przerwał studia i powrócił do Wilna. Tu rozpoczął pracę w banku. 1 września 1903 roku został powołany na rok do służby wojskowej w 16. batalionie saperów w Wilnie, którą ukończył w stopniu chorążego rezerwy. Wstąpił do PPS – Frakcji Rewolucyjnej, Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego, oraz Polskiej Organizacji Wojskowej.
Został bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego. Był ojcem chrzestnym jego pierwszej córki Wandy. W marcu 1905 zorganizował w Warszawie nieudany zamach bombowy na oberpolicmajstra płk. barona Karla Nolkena. Kierował wieloma akcjami Organizacji Bojowej PPS na żołnierzy i policjantów carskich. W 1906 roku poślubił działaczkę PSS, Janinę Amelię Prystorową, pseud. Bohdanowa (1881-1975). W 1910 roku był już jednym z członków kierownictwa Związku Walki Czynnej.
W 1912 został aresztowany przez władze carskie. Zwolniony po pięciu latach. Po odzyskaniu niepodległości był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 1929–1930 był ministrem pracy i opieki społecznej, następnie przez rok ministrem przemysłu i handlu, a w latach 1931–1933 premierem. Od 1930 roku poseł na sejm, a następnie od 1935 roku senator. 9 marca 1939 jako senator wygłosił przemówienie, w którym ostro skrytykował politykę rządu i Obozu Zjednoczenia Narodowego.
We wrześniu 1939 roku po agresji sowieckiej przedostał się na Litwę. Latem 1940 został aresztowany przez NKWD.
Zmarł tuż po 27 lipca w 1941 roku w szpitalu więziennym na Butyrkach w Moskwie. Miejsce jego pochówku jest nieznane.
Aleksander Błażej Prystor kawaler Orderu Virtuti Militari, ps. „Katajama”, „Bogdan”, „Rafał”.
Fot: autor nieznany, domena publiczna
